یکی از مصادیق شرک از نظر محمد بن عبدالوهاب، توسل به ارواح اولیاء الهی است. وی می‌پندارد ارواح انبیا و اولیاء الهی بعد از مرگ قادر به برآوردن حاجت‌های طلبکار و سائل نیستند، لذا توسل به آنها موجب شرک است و این کار خلاف عقیده سلف است. اما در مقابل می‌بینیم که بزرگان و علمای اهل‌سنت توسل به ارواح اولیاء الهی را جایز می‌دانند.

کوتاه نوشته:

یکی از مصادیق شرک از نظر محمد بن عبدالوهاب، توسل به ارواح اولیاء الهی است. وی می‌پندارد ارواح انبیا و اولیاء الهی بعد از مرگ قادر به برآوردن حاجت‌های طلبکار و سائل نیستند، لذا توسل به آنها موجب شرک است و این کار خلاف عقیده سلف است. اما در مقابل بزرگان و علمای اهل‌سنت توسل را جایز می‌دانند. از باب نمونه ابومحمد عبدالله بن عبدالرحمن دارمی از ابونعمان محمد بن فضل از سعید بن زید از عمرو بن مالک نکری از ابوالجوزاء اوس بن عبدالله روایت می‌کند که: مردم مدینه به قحطی و خشکسالی شدیدی مبتلا شدند؛ به عایشه همسر پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) شکایت بردند. عایشه به آنان گفت: کنار قبر رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) بروید و روزنه و شکاف‌هایی را در سقف حجره ایجاد کنید، به طوری که دیگر بین قبر شریف و آسمان سقفی نباشد. ابوالجوزاء می‌گوید: آنان چنین کردند، پس آنقدر باران بارید که گیاه رویید و شتران فربه شدند تا آنجا که از شدت چاقی، ترک‌هایی بر بدن آنها نمودار شد. به همین مناسبت، آن سال را عام الفتق (به معنی سال شکاف) نامیدند.

مطلب تفصیلی:

یکی از مصادیق شرک از نظر محمد بن عبدالوهاب، توسل به ارواح اولیاء الهی است. وی می‌پندارد ارواح انبیا و اولیاء الهی بعد از مرگ قادر به برآوردن حاجت‌های طلبکار و سائل نیستند، لذا توسل به آنها موجب شرک است و این کار خلاف عقیده سلف است. اما در مقابل می‌بینیم که بزرگان و علمای اهل‌سنت توسل به ارواح اولیاء الهی را جایز می‌دانند. که در این مقاله از باب نمونه به تعدادی از آنها اشاره نماییم.

- توسل به قبر پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) با ارشاد عایشه؛ ابومحمد عبدالله بن عبدالرحمن دارمی از ابونعمان محمد بن فضل از سعید بن زید از عمرو بن مالک نکری از ابوالجوزاء اوس بن عبدالله روایت می‌کند که: مردم مدینه به قحطی و خشکسالی شدیدی مبتلا شدند؛ به عایشه همسر پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) شکایت بردند. عایشه به آنان گفت: کنار قبر رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) بروید و روزنه و شکاف‌هایی را در سقف حجره ایجاد کنید، به طوری که دیگر بین قبر شریف و آسمان سقفی نباشد. ابوالجوزاء می‌گوید: آنان چنین کردند، پس آنقدر باران بارید که گیاه رویید و شتران فربه شدند تا آنجا که از شدت چاقی، ترک‌هایی بر بدن آنها نمودار شد. به همین مناسبت، آن سال را عام الفتق (به معنی سال شکاف) نامیدند.[1]

- توسل حضرت آدم؛ قاضی عیاض روایتی نقل می‌کند که مالک آن را صحیح دانسته است: «وقتی حضرت آدم آن اشتباه را مرتکب شد نزد خداوند به حضرت محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) متوسل شد. خداوند به او فرمود: محمد را هنوز نیافریده‌ام چگونه او را می‌شناسی؟! حضرت آدم عرض کرد: نام او را دیدم که در کنار نام تو نوشته شده است، به همین دلیل فهمیدم که او نزد تو محبوب‌ترین آفریده‌ها است. خداوند فرمود: (درست گفتی) او محبوب‌ترین است حال که به او متوسل شدی تو را بخشیدم.»[2]

- سمهودی یکی از دانشمندان معروف سنی می‌گوید: «مدد گرفتن و شفاعت خواستن در پیشگاه خداوند از پیغمبر (صلی الله علیه و آله و سلم) و از مقام و شخصیت او پیش از خلقت و بعد از تولد و بعد از رحلتش و در عالم برزخ و در روز رستاخیز مجاز است. سپس روایت توسل حضرت آدم (علیه السّلام) به پیغمبر (صلی الله علیه و آله و سلم) را از عمر بن خطاب نقل کرده که آدم (علیه السّلام) روی اطلاعی که از آفرینش پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) در آینده داشت، به پیشگاه خداوند چنین عرض کرد: یا رب اسئلک بحق محمد لما غفرت لی؛ پروردگارا به حق محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) از تو تقاضا می‌کنم که مرا ببخشی.»[3]

- بیهقی این‌گونه نقل می‌کند که: «در زمان خلیفه دوم، قحطی شد؛ بلال به همراه عده‌ای از صحابه بر سر قبر پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) آمده و گفتند: یا رسول الله استسق لامتک فانهم هلکوا؛ ای رسول خدا برای امتت طلب باران بفرما که در حال هلاک شدن می‌باشند.»[4]

پی‌نوشت:

[1]. «حدّثنا أبو النّعمان، حدّثنا سعید بن زید، حدّثنا عمرو بن مالک النّکریّ، حدّثنا أبو الجوزاء أوس بن عبدالله... .» سنن دارمی، عبدالله بن عبدالرحمن دارمی، روایت 98، ج 1، ص 109.
[2]. الشفاء، قاضی عیاض، ص 224.
[3]. تفسیر نمونه، ناصر مکارم، ج 4، ص 367.
[4]. تفسیر نمونه، ناصر مکارم، ج 4، ص 369.