برای اثبات حقانیت حضرت علی (علیه‌السلام) راه‌های بسیاری وجود دارد. روایات فراوانی در این خصوص در منابع روایی فریقین وارد شده است که کار را برای هر انسان منصفی آسان کرده است. یکی از مواردی که به حق بودن حضرت علی را ثابت می‌کند شهادت عمار یاسر در جنگ صفین است. چرا که رسول خدا فرموده بودند که عمار یاسر را گروه ستمکار و باغی خواهند کشت.

خلاصه مقاله
شهادت عمار یاسر در جنگ صفین، دلیل محکمی بر حقانیت حضرت علی (علیه‌السلام) و سندی محکم بر بطلان معاویه و هم‌پیمانان او است. رسول خدا در مورد قاتلین عمار فرمودند که عمار را گروهی ستمکار و باغی خواهد کشت و این پیش‌گویی در جنگ صفین تحقق پیدا کرد. این کلام رسول خدا از چنان شهرتی برخوردار بود که نزدیکان معاویه از او فاصله گرفتند و جنگ را رها کردند. عمرو بن حزم نزد معاویه رفت و روایت رسول خدا را یادآور او شد و او برای فرار از تیر سخن رسول خدا، قتل عمار را بر گردن حضرت علی انداخت.
طبق روایات وارده در منابع روایی، شهادت عمار سندی است بر بطلان معاویه و حقانیت حضرت علی (علیه‌السلام)

متن مقاله
عمار بن یاسر صحابه بزرگ پیامبر اسلام، و از نخستین کسانی بود که به دین اسلام مشرف شد. او از یاران نزدیک امام علی (علیه‌السلام) و از جمله نخستین شیعیان آن حضرت بود. ایشان بعد از وفات پیامبر، در حمایت از علی (علیه‌السلام)، از بیعت با ابوبکر سرباز زد. او در زمان خلیفه سوم از جمله مخالفان خلیفه بود و با او درگیری‌هایی داشت و در اعتراضات علیه او شرکت داشت. در زمان خلافت علی از همراهان آن حضرت بود و در جنگ صفین در رکاب امیرالمؤمنین جنگید و به دست معاویه شهید شد. او یکی از چهره‌های سرشناس و خوش نام اسلام است و بسیار مورد توجه و عنایت رسول‌خدا بود به گونه‌ای که رسول‌خدا در مورد ایشان فرمود: «ملی‏ء عمّار ایمانا إلی مشاشه.[1] ایمان همه وجود عمّار را در بر گرفته است.»
یکی از نکات مهمی که در خصوص شخصیت عمار وجود دارد این است که رسول خدا در مورد قاتل ایشان سخن مهمی را بیان کرده است. حضرت رسول در این خصوص فرموده است: «تقتله الفئة الباغیة، عمار یدعوهم إلى الله و یدعونه إلى النار.[2] عمار را گروه ستمگر می‌کشند. عمار آن‌ها را به بهشت دعوت می‌کند و آن‌ها عمار را به سوی آتش.» ابن عبدالبر این حدیث را متواتر می‌داند و می‌گوید: «این حدیث از صحیح‌ترین احادیث است.»[3]
روایت دیگری نیز در برخی منابع اهل‌سنت آمده است که رسول خدا فرمود: «إنّ عمار قاتله و سالبه فی النار.[4] به راستى کسى‌که عمّار را مى‌کشد و اموالش را به یغما مى‌برد، در آتش است.»
این روایت از مشهور‌ترین روایات است. این کلام رسول‌خدا آن‌‌قدر مشهور بود كه پس از شهادت عمّار در جنگ صفین، عدّه‏‌اى از لشکریان و نزدیکان معاویه، در حقّانیّت معاویه تردید کرده و از جنگ دست كشیدند.
احمد بن حنبل در این باره در مسندش آورده است: «لما قتل عمار بن یاسر دخل عمرو بن حزم على عمرو بن العاص، فقال: قتل عمار، و قد قال رسول‌الله: تقتله الفئة الباغیة، فقام عمرو بن العاص فزعا یرجع حتى دخل على معاویة، فقال له معاویة: ما شأنك؟ قال: قتل عمار... سمعت رسول‌الله یقول: تقتله الفئة الباغیة. فقال له معاویة: دُحِضتَ فی بولِك، أوَ نحن قتلناه؟ إنما قتله علی و أصحابه، جاءوا به حتى ألقوه بین رماحنا.[5] هنگامى‌كه عمار یاسر به شهادت رسید، عمرو بن حزم نزد عمرو عاص رفت و گفت: عمار كشته شد، رسول خدا فرموده است: گروه ستمگر، عمار را مى‌كشند، عمرو عاص ناراحت شد و جمله «لا حول ولا قوة الا بالله» را مى‌گفت تا نزد معاویه رفت،‌ معاویه پرسید: چه شده است؟ گفت: عمار كشته شده است. معاویه گفت:‌ كشته شد كه شد، حالا چه شده است؟ عمرو گفت: از رسول خدا شنیدم كه مى‌فرمود: عمار را گروه باغى و ستمگر خواهد كشت. معاویه گفت: تو همواره در میان نجاست خود غوطه‏‌ور بودى، مگر ما او را كشته‌ایم، عمار را علی و یارانش كشتند كه او را همراه خویش وادار به جنگ كردند و او را بین نیزه‌ها و شمشیرهاى ما قرار دادند.»
نکته مهم این است که این روایت برای معاویه هم مسجل بود، لذا در صدد توجیه آن برآمد که البته با جواب محکم حضرت علی (علیه‌السلام) مواجه شد.
صاحب کتاب فیض القدیر به نقل از قرطبی آورده است: «و هذا الحدیث أثبت الأحادیث و أصحّها، و لمّا لم یقدر معاویة على إنكاره قال: إنّما قتله من أخرجه، فأجابه علی بأنّ رسول اللّه إذن قتل حمزة حین أخرجه. قال ابن دحیة: وهذا من على إلزام مفحم الذی لا جواب عنه، وحجّة لا اعتراض علیه.[6] این حدیث از محكم‌ترین و صحیح‌ترین احادیث است و چون معاویه قدرت بر انكارش نداشت، گفت: عمار را كسى كشت كه او را همراه خود آورده است و لذا علی در پاسخش فرمود: پس بنابراین حمزه را هم در جنگ احد پیامبر كشته است؛ چون آن حضرت بود كه حمزه را همراه خودش آورده بود. ابن‌دحیه مى‌گوید: این پاسخ علی چنان كوبنده است كه حرفى براى گفتن باقى نمى‌گذارد و دلیلى است كه هیچ اعتراضی بر آن نیست.»
در همان کتاب فیض القدیر در ادامه آمده است: «(ﺗﻘﺘﻠﻪ ﺍﻟﻔﺌﺔ ﺍﻟﺒﺎﻏﻴﺔ) ﻗﺎﻝ ﺍﻟﻘﺎضی فی ﺷﺮﺡ ﺍﻟﻤﺼﺎﺑﻴﺢ ﻳﺮﻳﺪ ﺑﻪ ﻣﻌﺎﻭﻳﺔ ﻭ ﻗﻮﻣﻪ. ﻭ ﻫﺬﺍ ﺻﺮﻳﺢ فی بغی ﻃﺎﺋﻔﺔ ﻣﻌﺎﻭﻳﺔ ﺍﻟﺬﻳﻦ ﻗﺘﻠﻮﺍ ﻋﻤﺎﺭﺍ فی ﻭﻗﻌﺔ ﺻﻔﻴﻦ ﻭ ﺃﻥ ﺍﻟﺤﻖ ﻣﻊ علی.[7] (او را گروهی ستمگر می‌کشند) قاضی در شرح مصابیح گفته است، منظور معاویه و قومش است و این در ستمگری گروه معاویه صریح است که عمار را در جنگ صفین کشتند و حق با حضرت علی بود.»

بنابر مطالب مذکور و طبق روایات معتبری که در منابع اهل‌سنت آمده است، خال المؤمنینِ اهل‌سنت، ستمکار بوده و مصداق بارز روایت نبوی است و بدون تردید مراد از فرقه باغی، معاویه و همراهانش هستند. این محکم‌ترین سند بر بطلان معاویه است.

پی‌نوشت:

[1]. السنن الکبری، نسایی، دارالکتب العلمیة، بیروت: ج8، ص115، كتاب الایمان و شرایعه، باب 17، ح 5017.
[2]. صحیح بخاری، محمد بن اسماعیل بخاری، دارالعلم، بیروت: ج3، ص207
صحیح مسلم، مسلم نیشابوری، دارالعلم، بیروت: ج8، ص186
البدایة و النهایة، ابن كثیر، دارالکتب العلمیة، بیروت: ج7، ص298
اسند احمد، احمد بن حنبل،دارالکتب العلمیة، بیروت: ج3، ص 300
الطبقات الكبرى، ابن‌سعد، دارالصادر، مصر: ج3، ص252
سیر أعلام النبلاء، ذهبی، دارالمعارف، مصر: ج1، ص300
[3]. الاستعیاب فی معرفة الاصحاب، ابن‌عبدالبر، دارالکتب العلمیة، بیروت: ج3، ص231، رقم1415
[4]. المستدرك علی الصحیحین، حاکم نیشابوری، دارالکتب العلمیة، بیروت: ج3، ص387
[5]. مسند احمد، احمد بن حنبل، مؤسسة قرطبه، مصر: ج4، ص199، ح 17813
السنن الكبرى، بیهقی، مکتبة دارالباز، عربستان ج8، ص189
سیر أعلام النبلاء، ذهبی، موسسة الرسالة، بیروت: ج1، ص420
[6]. فیض القدیر شرح الجامع الصغیر، مناوی، المکتبة التجاریة الکبری: ج6، ص366
[7]. فیض القدیر شرح الجامع الصغیر، مناوی، المکتبة التجاریة الکبری، ج6، ص365