در برخورد با مخالف سه دیدگاه وجود دارد. دیدگاهی افراطی و دیدگاهی تفریطی و دیدگاه سوم که در روایات از آن تعبیر به تقیه شده است. طرفداران دیدگاه سوم معتقدند که باید حقایق را گفت، اما بیان حقایق باید به گونه‌ای باشد که به شیعه آسیبی وارد نشود.

پایگاه جامع فرق، ادیان و مذاهب_ در اینکه با مخالف، چگونه باید برخورد شود، سه نوع دیدگاه وجود دارد. دیدگاه افراطی، دیدگاه تفریطی و دیدگاهی حد وسط. طرفداران دیدگاه اول معتقد هستند، باید حق و حقیقت را گفت و از گفتن حق هیچ هراسی نداشت، حتی اگر به قیمت جان شیعیان تمام شود. این گروه که متأسفانه در بین شیعه نیز وجود دارند و برخی از شبکه‌های ماهواره‌ای را نیز در اختیار دارند، بر گفتن اعتقاداتشان اصرار دارند و حتی بر مقدسات دیگر مذاهب نیز حمله می‌کنند. این جریان آسیب‌های زیادی به شیعیان زده است و باعث شده که تعداد زیادی از شیعیان توسط جریان‌های خشونت طلب اهل سنت و وهابیت کشته شوند.
طرفداران دیدگاه دوم، معتقدند که باید دست از عقاید حقه خود برداشت. باید با دیگر مذاهب اسلامی اتحاد داشت و وحدت و اتحاد بر هر چیز دیگری مقدم است، حتی اگر به قیمت رها کردن بخشی از عقاید شیعه شود. در بین شیعه نیز گروهی طرفدار این نظریه هستند. این گروه نیز آسیب‌هایی به جامعه شیعی وارد کرده‌اند.
اما طرفداران دیدگاه سوم، معتقدند که باید جمع بین این دو عقیده کرد. باید هم عقاید حق بیان شود و هم این عقاید به گونه‌ای بیان شود که باعث آسیب رسیدن به جامعه شیعی نشود. باعث کشته شدن شیعیان نشود. در روایات از این قسم تعبیر به «تقیه» شده است. زیرا از آثار مهم تقیه پیشگیری از بروز تفرقه در جامعه و امت اسلامی برای حفظ یکپارچگی است.[1] لازم نیست، به هر قیمتی همه اعتقادات، گفته شود. بلکه از آن جایی که وحدت در جامعه اسلامی بسیار مهم و اساسی است و آیات قرآن بر این مسئله دلالت دارد، باید حفظ وحدت شود. قرآن می‌فرماید: «واعتَصِموا بِحَبلِ اللّهِ جَمیعـًا و لا تَفَرَّقوا[آل عمران/103] و همگى به ریسمان خدا قرآن و اسلام، و هر گونه وسیله وحدت‏، چنگ زنید، و پراكنده نشوید» یا این آیه که مؤمنان را از تفرقه و اختلاف برحذر داشته، مانند «و لا تَنـزَعوا فَتَفشَلوا و تَذهَبَ ریحُكُم [انفال/46] و (فرمان) خدا و پیامبرش را اطاعت نمایید! و نزاع (و كشمكش) نكنید، تا سست نشوید، و قدرت (و شوكت) شما از میان نرود!»
بنابراین «تقیه» بهترین راه برای ایجاد وحدت در بین جوامع اسلامی است. راهکاری که همه عقلا عالم به آن عمل می‌کنند.

نویسنده: مجتبی محیطی

پی‌نوشت:

[1]. دانش‌نامه حوزوی ویکی فقه، «اهداف تقیه»