زمانی که مسکین و حاجتمند واقعی به سراغ شما می‌آید، بدانید که خدا او را فرستاده است. خداوند دو کار کرده است.1- به شما امکانات و نعمت داده است.2- نیازمند را به در خانه شما فرستاده است تا ببیند شما لایقید و نعمت او را حفظ می‌کنید یا نه. اگر با رفع حاجت این نیازمند شایستگی را ثابت کردید، نعمت الهی می‌ماند و بیشتر هم می‌شود و چنانچه ثابت نکردید از شما گرفته می‌شود و به دیگری داده می‌شود.

پایگاه جامع فرق، ادیان ومذاهب_ دین جاودان اسلام که خصیصه کامل بودن و جامع بودن را به همراه دارد، همواره به ابعاد مختلف وجودی انسان پرداخته و از هیچ جنبه‌ای غافل نمانده است و به طرقی سرنوشت انسان‌ها را به هم گره زده است.در این نوشتار به یکی از تعاملات و روابط جامعه اسلامی که بسیار با فضیلت و مهم است را اشاره می‌کنیم.

در سخنان نورانی امام صادق (علیه السلام) چنین آمده است: حق همسایگى نعمت‌ها را نیكو به جا آورید و مواظب باشید كه از شما به دیگرى منتقل نشوند. بدانید كه اگر نعمت از جوار كسى رخت بربندد، كمتر پیش مى‌آید كه دوباره به سوى او باز گردد.[1].
 یعنی نعمت علم یا نعمت قدرت بیان و قلم، نعمت نفوذ و ثروت و هر نعمتی را که خدا به شما داد، طبق حدیث این نعمت، همسایه شماست و شما همسایه نعمتید، همسایه را نرنجانید. قدر این نعمت را بدانید و گرنه این همسایه می‌رنجد و می‌رود و خیلی کم رخ می‌دهد که چیز رفته بر‌گردد.[2].

مرنجان دلم را که این مرغ وحشی              زبامی که برخاست مشکل نشیند[3]

کبوترهایی را که به خانه‌ای انس گرفته‌اند، اگر کسی این‌ها را برنجاندو آن‌ها پر بکشند، به زودی به لب بام قبلی بر نمی‌گردد و شاید هم اصلا برنگردند و یکی از این نعمت‌ها درخواست کمک کردن(مالی،معنوی، علمی)  دیگران از شماست. از این رو امام حسین (علیه السلام) فرمودند: بدانید که نیازمندی‌های مردم به شما، از نعمت‌های الهی بر شماست. پس از این نعمت‌ها خسته نشوید که هر آینه به سوی دیگران سوق یابد.[4]
و چقدر زیبا امیرالمومنین علی (علیه اسلام) جایگاه افراد نیازمند را در جامعه مطرح می‌کنند و می‌فرمایند: نیازمند و محتاج فرستاده خدا است پس كسی‌كه او را منع كند و كمكى ننماید، خدا را منع نموده و كسی‌كه به‌ او چیزى ببخشد بخدا داده.[5] وبر اساس آیه قرآن  حوائج و درخواست‌های افراد را رد نکنید.[6] چون  خدا می‌خواهد بیازماید.

نکته‌ای بسیار مهم: کمک کردن  و رفع حاجت دیگران  به شرطی نزد خداوند ارزشمند است  و پاداش دارد که از روی ریا و منّت  نباشد. ارزش هر عملی به نگه داشتن آن عمل است با گناه(دل‌شکستن،تملّق،منّت وریا) بی ارزشش نکنیم.

 

پی‌نوشت:
[1]. كلینى، محمد بن یعقوب‏، الكافی( ط- الإسلامیة)، محقق / مصحح: غفارى على اكبر و آخوندى، محمد، دار الكتب الإسلامیة،تهران،1407 ق‏،ج4،ص38، ح3(بَابُ حُسْنِ جِوَارِ النِّعَم‏)« أَحْسِنُوا جِوَارَ نِعَمِ اللَّهِ وَ احْذَرُوا أَنْ تَنْتَقِلَ عَنْكُمْ إِلَى غَیْرِكُمْ أَمَا إِنَّهَا لَمْ تَنْتَقِلْ عَنْ أَحَدٍ قَطُّ فَكَادَتْ‏ أَنْ تَرْجِعَ إِلَیْهِ قَالَ وَ كَانَ عَلِیٌّ ع یَقُولُ قَلَّ مَا أَدْبَرَ شَیْ‏ءٌ فَأَقْبَل‏»
[2].حضرت آیت الله جوادی آملی،روابط بین الملل در اسلام، مرکز نشراسراء، زمستان 1388ش، ص114
[3].دیوان الاشعار، طبیب اصفهانی، غزل 45
[4]. دیلمى، حسن بن محمد، أعلام الدین فی صفات المؤمنین‏، تاریخ وفات مؤلف: 841 ق‏، محقق / مصحح: مؤسسة آل البیت علیهم السلام،‏ قم‏، 1408 ق‏،ص298، و من كلام الحسین ع‏،« اعْلَمُوا أَنَّ حَوَائِجَ النَّاسِ إِلَیْكُمْ مِنْ نِعَمِ اللَّهِ عَلَیْكُمْ فَلَا تَمَلُّوا النِّعَمَ‏ فَتَتَحَوَّلُ إِلَى غَیْرِكُمْ:.
[5]. نهج البلاغة / ترجمه دشتى‏، شریف الرضی، محمد بن حسین‏، نشر مشهور، ایران؛ قم‏، ص703، حکمت304«انب المسکین رسول الله فمن منعه فقد منع الله....»
[6].سوره الضحی، آیه 10« وَ أَمَّا السَّائِلَ فَلا تَنْهَرْ»