از ویژگی‌های تصوف عاشقانه، "شاهد بازی" است. نخستین کسی که در جهان اسلام به شاهد بازی شهرت داشت و آشکارا به نظربازی می‌پرداخته، ابوحلمان دمشقی بود و پیروان او را حلمانیه خوانده‌اند. پیروان او به تبع بزرگ خود، هرجا جوان زیبا رویی را می‌دیدند، آشکارا در مقابل او سجده می‌کردند. همین مساله از انحرافات برخی از فرقه‌های صوفیه است.

پایگاه جامع فرق، ادیان و مذاهب- از ویژگی‌های تصوف عاشقانه، "شاهد بازی" است. "شاهد" در اصطلاح به معنای مرد جوان خوب‌رو است و "شاهد بازی" به معنی مهرورزی با مردان جوان و خوب‌رو است که یکی از اقسام عشق انسانی می‌باشد و در میان برخی از فرقه‌های صوفیه رواج داشته است. «نخستین کسی که در جهان اسلام به شاهد بازی شهرت داشت و آشکارا به نظربازی می‌پرداخته، ابوحلمان دمشقی بود. او اصالتاً از مردم فارس و ایرانی نژاد بود و پیروانش را حلمانیه می‌خوانده‌اند و چون عقیده خود را در دمشق اظهار کرده بود، به دمشقی شهرت یافته است. ابوحلمان ظاهراً در قرن سوم می‌زیسته و پیروان او که تا قرن پنجم وجود داشتند، مردمانی با ذوق و خوش مشرب بوده و به پیروی از پیر خود، هر جا زیبا رویی را می‌دیده‌اند، بدون ملاحظه و آشکارا پیش وی به خاک می‌افتادند و سجده می‌کردند.» [نقد صوفی، ص 197] تصوفی که مدعی است تنها راه رسیدن به خداوند است، آیا می‌تواند مریدان خود را از طریق شاهد بازی که در نظر همه عقلای عالم امری مذموم و پست است، به خداوند برساند؟

پی‌نوشت:
یوسف‌پور محمد کاظم، نقد صوفی، روزنه، تهران، 1380، ص 197